Lipoedeem – een ziekte, geen kwestie van discipline

Veel vrouwen met lipoedeem hebben een lange weg achter de rug: diëten, sport, de ervaring dat benen of armen toch niet slanker worden – en vaak het verwijt dat ze zich niet genoeg inspannen. Het gaat echter om een zelfstandige aandoening van het vetweefsel.

Wat is lipoedeem?

Bij lipoedeem neemt het onderhuidse vetweefsel ziekelijk toe, typisch symmetrisch aan benen en heupen, vaak ook aan de armen. Handen en voeten blijven meestal vrij. Het treft vrijwel uitsluitend vrouwen; vaak begint de aandoening in fasen van hormonale verandering zoals puberteit, zwangerschap of overgang.

Typische kenmerken:

• een wanverhouding tussen een slank bovenlichaam en duidelijk forsere benen of armen
• spannings- en drukpijn in het aangedane weefsel
• een opvallende neiging tot blauwe plekken
• een zwaar gevoel dat in de loop van de dag toeneemt
• nauwelijks effect van dieet en sport op de aangedane gebieden

Lipoedeem, lymfoedeem of overgewicht?

Het onderscheid is belangrijk, omdat de behandeling verschilt. Lipoedeem wordt niet door overgewicht veroorzaakt, maar kan daardoor wel verergeren. Bij lymfoedeem hoopt weefselvocht zich op; vaak zijn voetrug en tenen gezwollen en kan de huid boven de tenen moeilijk worden opgetild (teken van Stemmer). Bij een zuivere vetverdelingsstoornis ontbreken pijn en drukgevoeligheid. De diagnose berust op voorgeschiedenis, onderzoek en palpatie.

Stadia

Stadium	Huidoppervlak	Onderhuids vetweefsel
I	glad	fijnknobbelig verdikt
II	oneffen, golvend	grofknobbelig
III	misvormende kwabben	sterk toegenomen, overhangend

De stadia beschrijven het uiterlijk – niet noodzakelijk de ernst van de klachten.

Conservatieve behandeling

Aan het begin staat in de regel een conservatieve therapie: vlakgebreide compressiekleding op maat, manuele lymfedrainage, regelmatige beweging – vooral in het water –, een stabiel gewicht en goede huidverzorging. Deze verlicht klachten, maar kan het ziekelijke vetweefsel niet verwijderen.

Liposuctie bij lipoedeem

Liposucties om medische redenen bij lipoedeem hoorden al tijdens mijn opleiding net zo goed bij mijn werk als esthetische ingrepen. Ik werk onder algehele narcose gecombineerd met tumescentie-lokale anesthesie, met vibratiemethoden en dunne canules die het weefsel en vooral de lymfevaten sparen. Er wordt in de lengterichting afgezogen, parallel aan de lymfebanen. Bij uitgesproken bevindingen is het vaak zinvol om in meerdere sessies te behandelen.

Zorgverzekering

Of uw zorgverzekeraar bijdraagt aan een liposuctie bij lipoedeem, hangt af van het individuele geval – onder meer van de bevinding en van de behandeling tot nu toe. Overleg de vergoeding vóór het begin van de behandeling met uw zorgverzekeraar (Krankenkasse). Documenten over de diagnose en de therapie tot nu toe helpen daarbij.

Verloop: voorbereiding, ingreep, nazorg

Bij lipoedeem gaat het niet om een figuurcorrectie, maar om de behandeling van een ziekte. Aan het begin staat daarom de diagnose, aan het einde een zorgvuldige nazorg. De plaats van de ingreep leggen we tijdens het consult vast.

1. 01weken tot maanden voorafDiagnose en planning

   Diagnose, conservatieve therapie tot nu toe, planning van de gebieden en etappes, verduidelijking van de kosten.

2. 02per etappe één operatiedagIngreep

   Liposuctie onder algehele narcose met tumescentie, weefselsparend in de lengterichting van de lymfebanen.

3. 03weken tot maandenNazorg

   Compressie, lymfedrainage, beweging, controles.

1. Diagnose klachten, verdeling van het vetweefsel en voorgeschiedenis worden door een arts beoordeeld.
2. Etappes bij een uitgesproken bevinding worden gebieden, zoals benen en armen, vaak in afzonderlijke sessies behandeld.
3. Voorbereiding compressiekleding vooraf laten aanmeten, afspraken voor lymfedrainage voor de periode daarna inplannen.
4. Dag van de operatie de gebieden worden staand gemarkeerd; na de afzuiging wordt direct de compressie aangebracht. Bij grotere hoeveelheden is een zorgvuldige bewaking bijzonder belangrijk.

Risico’s

De risico’s komen in principe overeen met die van een liposuctie: blauwe plekken, seromen, infecties, gevoelsstoornissen en oneffenheden van de huid. Bij grotere hoeveelheden zijn een zorgvuldige bewaking en nazorg bijzonder belangrijk.

Veelgestelde vragen